Terapia zajęciowa

Terapia zajęciowa – to leczenie i usprawnianie za pomocą określonych czynności, zajęć i pracy. Terapia zajęciowa jest dyscypliną z obszaru ochrony zdrowia, której istotą jest wykonywanie określonych czynności przez osoby chore, po urazach, starsze, niepełnosprawne, a także wykluczone społecznie lub znajdujące się w trudnej sytuacji ekonomicznej. Zajęcia wiążą się z zajmowaniem się sobą i innymi ludźmi, dają radość, umożliwiają aktywność społeczną i ekonomiczną. Terapeuci zajęciowi starają się przyśpieszyć powrót do zdrowia, osiągnąć dobre samopoczucie oraz włączyć chorego w różnego rodzaju zajęcia.

Celem terapii zajęciowej jest przywrócenie lub usprawnienie funkcji percepcyjno-motorycznych oraz sfer – psychicznej i społecznej.

Rodzaje i kierunki oddziaływań terapii zajęciowej: ERGOTERAPIA, SOCJOTERAPIA, ARTETERAPIA

ERGOTERAPIA – czyli leczenie pracą poprzez wykonywanie różnych czynności. Ułatwia opanowanie i  wykonywanie czynności manualnych, które zostały zaburzane bądź nie wyrobione u osoby niepełnosprawnej. Istotą ergoterapii jest jej wpływ na sprawność różnych części ciała przy pomocy odpowiednio dobranych zajęć.

W ergoterapii wykorzystywane są różne rodzaje pracy:

  • Hafciarstwo – technika ozdabiania tkanin nićmi o różnej grubości za pomocą igły lub szydełka. Polega na wyszywaniu konkretnego ornamentu według określonego wzoru.
  • Dziewiarstwo – wykorzystanie wełny, bawełny bądź lnu do wykonywania odzieży lub innych wyrobów dziewiarskich. Prace wykonywane są za pomocą szydełka bądź drutów dziewiarskich.
  • Tkactwo – polega na tworzeniu z nici materiałów/tkanin przy pomocy krosna tkackiego bądź specjalnie przygotowanych ramek
  • Krawiectwo – to doskonałe zajęcie prowadzące do przezawodowienia. Podczas zajęć jest nie tylko szyta odzież ale również reperowana.
  • Stolarstwo – polega na pracy z użyciem elementów drewnianych np. płaskorzeźby, rzeźby, pudełka, ramki itp.
  • Ogrodnictwo (hortiterapia) – wszelkie prace ogrodnicze i porządkowe: sianie, sadzenie, grabienie, pielęgnacja, koszenie, zbieranie plonów itp.
  • Garncarstwo i ceramika – wykonywanie przedmiotów z gliny.
  • Wikliniarstwo – polega na wyplataniu przedmiotów z wikliny. Do wyrobów stosować można pędy wikliny jak również rurki z papieru.

 

ARTETERAPIA – wykorzystanie sztuki w celach leczniczych (prace plastyczne, teatr, film, literatura, muzyka, taniec). Podstawowym jej celem jest zwiększenie zdolności percepcyjno-poznawczych, emocjonalno-społecznych, socjalizacja, uzewnętrznienie przezyć i doznań, usprawnianie możliwości ruchowych oraz relaksacja pozwalająca odreagować wewnętrzne napięcia, stres, agresję frustrację. Potocznie arteterapię określa się sposób spędzania czasu wolnego.

Rodzaje arteterapi to:

Rysunek – polega na rysowaniu kredkami ołówkowymi, świecowymi, pastelami, ołówkiem, kredą, węglem itp.

Malarstwo – malowanie farbami plakatowymi, akwarelą, witrażowymi, olejnymi, do szkła,  tuszem kreślarskim

Rzeźba – połączenie pracy manualnej z myśleniem abstrakcyjnym. W rzeźbie uzywane materiały to: masa solna, plastelina, modelina, masa papierowa, wosk, drewno lub inne materiały twarde.

Sztuki użytkowe – istotą tej formy arteterapii jest użytkowanie wytworzonych produktów tkj.:

  • Witraż – na okna, drzwi, butelki itp.
  • Fotografia, plakat, projekty okładek, opakowania, ulotki reklamowe
  • Collage(kolaż) – wycinanie, wyklejanie, wydzieranie z papieru i tworzenie pracy łączonej różnymi technikami plastycznymi

Zdobnictwo i dekoratorstwo – to układanie kompozycji z suszonych i żywych kwiatów, roślin, owoców oraz darów natury, np. kory drzewa, szyszek, mchu, muszli, drewna, piór itp., kompozycje w wazonie, w ramach obrazów, koszykach. Dekoracje – okolicznościowe, świąteczne, np. stroiki Wielkanocne, Bożonarodzeniowe, wycinane ozdoby z papieru z okazji świąt i uroczystości. Zdobienie przedmiotów, np. ramek, wazonów itp. Podobnie jak sztuki użyteczne, wytwory są użytkowane.

Muzykoterapia – jest częstym elementem terapii zajęciowej. Występuje w formie biernej (słuchanie muzyki np. aktywizującej, trening relaksacyjny) oraz czynnej (śpiewanie piosenek, gra na instrumentach)

Biblioterapia – obejmuje czytanie głośne fragmentów lub całości książki/artykułu przez uczestników. Słuchanie tekstów biblioterapeutycznych (aktywizujących bądź relaksacyjnych)

Poradnictwo biblioteczne – propozycje do samodzielnego czytania. Następstwem przeczytania książki czy tekstu powinna być dyskusja.

Filmoterapia –  Nagrywanie, projekcja filmów i następująca po nich dyskusja omawiająca zachowania i problematykę bohaterów.

Teatroterapia – podobnie jak muzykoterapia stosowana jest w formie czynnej lub biernej. Nie tyko oglądanie spektakli teatralnych ale również czynny udział w postaci odgrywania ról na scenie, zaliczamy tutaj również udział w akademiach czy przedstawieniach okolicznościowych.

Choreoterapia – wszystko to, co związane jest z tańcem. Ćwiczenia muzyczno-ruchowe np aerobik. Improwizacje ruchowe przy muzyce.

Silwoterapia – przebywanie na łonie natury. Jest doskonałą  formą odprężenia, zrelaksowania, poprawienia stanu psychicznego jak i fizycznego np. spacery.

SOCJOTERAPIA – z łac. socius – towarzysz. Istotą socjoterapii jest niedopuszczenie osoby chorej, niepełnosprawnej, nieradzącej sobie z problemami życia codziennego do wyizolowania społecznego. Polega na włączeniu osoby wycofanej do aktywności społecznej wykorzystując odpowiednio dobrane czynniki socjalne. Socjoterapia to również korygowanie i wyciszanie zachowań nieakceptowanych społecznie (agresja, zaniedbania).

Socjoterapia opiera się na nauce prawidłowej komunikacji społecznej, pełnienia ról społecznych zgodnych z obowiązującymi normami kulturowymi i prawnymi. Ważnym elementem socjoterapii jest praca w grupie.

W socjoterpii wyróżnia się:

Ludoterapia – polega na wykorzystaniu w terapii gier i zabaw. Tego typu zajęcia pozwalają na poprawę nie tylko sprawności ruchowej, ale również intelektualnej.

Terapię ruchem – uzupełnienie kinezyterapii. Celem tutaj jest wyrobienie nawyków współdziałania w grupie i dostosowania się do panujących zasad. Do technik tejże terapii zaliczyć możemy: ćwiczenia ogólnie usprawniające, gry i zabawy ruchowe (połączone mogą być również z elementami rytmiki i tańca), wyjazdy turystyczno rekreacyjne, spotkania kulturalno rozrywkowe itp..

Trening umiejętności społecznych – polega na doborze zajęć pozwalających na powrót do funkcjonowania środowisku i pełnienia ról społecznych adekwatnych do posiadanych predyspozycji i zainteresowań. Technikami są treningi: nawiązywania relacji, prowadzenia rozmowy i podtrzymywania kontaktów, aktywnego słuchania, asertywności, rozwiązywania konfliktów.